Đền thờ Bà Chúa Ngọc và Vạn Thương Hải – Di tích cấp tỉnh ở Phú Quý
Đền thờ Bà Chúa Ngọc Phú Quý là di tích cấp tỉnh gắn với Vạn Thương Hải.
Ít du khách biết rằng, bên cạnh ba di tích quốc gia nổi tiếng, đảo Phú Quý còn sở hữu cụm di tích cấp tỉnh đặc sắc không kém: đền thờ Bà Chúa Ngọc và Vạn Thương Hải ở xã Ngũ Phụng. Đây là nơi hội tụ tín ngưỡng thờ Mẫu, thờ Cá Voi và lòng biết ơn các bậc tiền nhân khai hoang – ba trụ cột trong đời sống tâm linh của người dân đảo.
Bà Chúa Ngọc là ai?
Bà Chúa Ngọc được thờ phụng tại đền chính là Nữ thần Pô Inư Nagar – hay còn gọi là Bà Mẹ Xứ Sở, Thiên Y A Na – vị nữ thần được tôn kính trong tín ngưỡng của người Chăm và người Việt vùng biển. Trong tâm thức dân gian Phú Quý, Bà là đấng che chở cho xóm làng, phù hộ mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no.
Ngôi điện thờ Bà nằm liền kề Vạn Thương Hải trong cùng một khuôn viên sát biển thuộc làng Thương Hải, xã Ngũ Phụng. Cả hai công trình được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ XIX.
10 sắc phong và những hiện vật quý
Vạn Thương Hải hiện còn lưu giữ 10 sắc phong do các vua triều Nguyễn ban tặng dưới thời Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân và Khải Định, gồm:
- 5 sắc phong cho Bà Chúa Ngọc (Thiên Y A Na),
- 3 sắc phong cho thần Nam Hải (thờ Cá Voi),
- 2 sắc phong cho Bắc Trấn đô đốc Bùi Quận Công.
Bên cạnh sắc phong, đền còn bảo lưu nhiều hiện vật tế tự quý giá: chiếc đỉnh đồng, chân đèn, chuông đồng – những cổ vật gắn với sinh hoạt tín ngưỡng của làng chài qua nhiều thế hệ.
Với những giá trị này, đền thờ Bà Chúa Ngọc và Vạn Thương Hải đã được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh (Quyết định số 2958/QĐ-UBND ngày 16/11/2007 của UBND tỉnh Bình Thuận).
Ba đối tượng thờ phụng – ba trụ cột tâm linh
Điểm đặc biệt của cụm di tích là sự hội tụ của ba đối tượng thờ phụng trong cùng một không gian:
- Bà Chúa Ngọc – tín ngưỡng thờ Mẫu, đấng Mẹ che chở xóm làng.
- Nam Hải Đại Tướng Quân (thần Cá Voi) – vị thần hộ mệnh của ngư dân đi biển.
- Các bậc tiền nhân – những người có công khai hoang, lập làng.
Ba trụ cột này phản ánh trọn vẹn đời sống tinh thần của cộng đồng làng chài: biết ơn đất (tiền nhân), nhờ cậy biển (thần Nam Hải) và nương tựa vào đấng thiêng liêng (Bà Chúa Ngọc).
Lễ tế Xuân và tế Thu
Vạn Thương Hải có hai kỳ lễ tế chính trong năm:
- Lễ tế Xuân: đầu năm, cầu một năm mới bình an, mùa biển thuận lợi.
- Lễ tế Thu: tháng 8 âm lịch, tạ ơn sau mùa biển.
Các nghi thức tế lễ được thực hiện trang trọng theo tập tục lâu đời, là dịp để cộng đồng làng Thương Hải sum họp, gắn kết. Nếu bạn đến Phú Quý đúng dịp lễ, hãy ghé qua để cảm nhận không khí lễ hội làng chài nguyên bản.
Kinh nghiệm tham quan
Địa chỉ: làng Thương Hải, xã Ngũ Phụng, đảo Phú Quý (sát biển).
Thời gian gợi ý: buổi sáng hoặc chiều mát. Có thể kết hợp với hành trình khám phá phía nam đảo.
Lưu ý:
- Ăn mặc lịch sự, giữ trật tự trong khuôn viên đền, vạn.
- Không tự ý chạm vào sắc phong và hiện vật trưng bày.
- Nên tìm hiểu trước về tín ngưỡng thờ Mẫu và thờ Cá Voi để chuyến tham quan thêm ý nghĩa – bạn có thể đọc thêm bài về Vạn An Thạnh và lễ hội Nghinh Ông – Cầu Ngư.
Kết hợp tham quan: cụm di tích Bà Chúa Ngọc – Vạn Thương Hải nằm ở xã Ngũ Phụng, gần Mộ Thầy và hải đăng núi Cấm. Bạn có thể xếp thành hành trình văn hóa một buổi theo gợi ý trong top 10 địa điểm check-in đẹp nhất Phú Quý.
Để chọn đúng mùa biển êm cho chuyến đi, xem đi Phú Quý tháng mấy đẹp nhất; dự trù chi phí qua bài chi phí du lịch Phú Quý tự túc.
Đền thờ Bà Chúa Ngọc và Vạn Thương Hải có thể không nổi tiếng như ba di tích quốc gia, nhưng chính những nơi lặng lẽ như thế này mới giữ được nguyên vẹn hồn cốt văn hóa của làng chài Phú Quý.
Khám phá trọn vẹn văn hóa – lịch sử – biển đảo Phú Quý cùng hướng dẫn viên bản địa. Đặt tour trọn gói:
📱 Phan Thiết: 0399.495.185 – Phú Quý: 0978.303.606
🌐 Website: https://phuquytravel.vn
